Lieve familie en vrienden,

Tot mijn grote schrik kwam ik er tijdens een skype gesprek met moeders achter dat ik ondertussen al ruim vier weken in Latijns Amerika ben. Soms vraag ik mij af hoe het komt dat soms de weken te snel gaan en andere weken is niet doorheen te komen. De tijd vliegt, alweer één maand ben ik in Panama. Vaak hoor ik de vraag of ik mij al een beetje op mijn plaats voel hier in Bocas del Toro. Nu is Bocas del Toro een saai en klein eiland en nee, ik voel mij hier dus niet op mijn plaats. Een eiland is niet echt iets voor mij. Het idee ‘vast te zitten' en zeker als de watertaxi niet gaat omdat ze belasting ontdoken hebben zoals de laatste week, voel ik mij meer gevangen dan vrij in het tropische en wonderschone Bocas del Toro. Desalniettemin heb ik het goed. Want dat staat los van het ‘op je plek' voelen. Mijn huisje is zo schattig, ik heb een aantal leuke mensen ontmoet, de zon doet mij goed. Nee niet goed, de zon doet mij geweldig (al is dat niet correct Nederlands) en ik ben in Panama. Panama! Wat wil ik nog meer?

Dat heb ik nodig!

Het is 08.30 in de morgen. Mijn telefoon gaat, wat een pokke herrie in de vroege ochtend. Ietwat geïrriteerd neem ik op: Modesto. Vol enthousiasme vertelt hij dat er vandaag een dag snorkel tour uitgaat, of ik ook mee wil (gratis). Ondanks dat ik nog behoorlijk wat enquêtes moet afnemen besluit ik na drie weken zo goed als non stop werken dit aanbod niet af te slaan. Snel neem ik een oppeppende douche, pak ik mijn spullen, hijs ik mijzelf in mijn bikini en begin ik aan mijn wandeling naar de dive shop.

Om 09.00 uur vetrok de boot. Tien toeristen in totaal die ik de dag ervoor had ontmoet om een enquête af te nemen. Drie toeristen uit Groot Britannie, twee uit de VS en vijf wilde jongens uit Australië. Één van de vijf Australiërs had die dag ervoor een enquête ingevuld en bij de vraag ‘would you reccoment Bocas to your friends?' had hij als antwoord gegeven: ‘yes, there are many sexy ladies. I;ve been here for three days now and had the pleasure of banging five lovely ladies'. Hij moet zich erg geschaamd hebben want hij wist donders goed dat ik het gelezen had. Slecht!

Onze eerste stop was in Dolphin Bay, hier gingen we dolfijnen spotten. Geen favoriete bezigheid van mij want het is heet en saai. En ondertussen kunnen dolfijnen ruggen mij niet meer gek maken. Na ruim een half uur dobberen en een aantal dolfijnen gezien te hebben vervolgende we de tour naar het restaurant waar iedereen eten kon bestellen (ik niet, te duur) en vervolgens naar onze eerste snorkel plek. Deze plek was werkelijk prachtig. Heel veel verschillende koralen en ook zeer veel tropische vissen, zeesterren in verschillende kleuren (paars, rood en oranje), spinachtige dingetjes.

Terug in het restaurant at ik samen met Modesto zijn bordje gratis eten en belde ik met Merel die Argeles sur Mer onveilig aan het maken was met haar vriendinnen. Erg leuk om even maar haar gekletst te hebben, ik moet natuurlijk wel in de gaten houden dat mijn kleine (grote) zusje het goed heeft. Naar aanleiding van het telefoongesprek concludeerde ik dat ze het erg naar haar zin had in de plaats waar ook ik twee jaar geleden voor het eerst was zonder Papa en Mama.

We vervolgde de tour door de prachtige mangroven en langs de eilanden. We stopte bij het meest (qua natuur) mooie eiland van de Archipel: Isla Bastimentos. Hier is het Red Frog Beach een strand waar je rode über kleine kikkertjes kan spotten. Omdat het een privé stuk land is moet je drie dollar entree betalen maar Modesto maakte de kassier wijs dat ik de gids was, gratis voor mij. Heerlijk! Het strand was werkelijk alles wat ik nodig had. Ik voelde hier pas hoe gestrest ik eigenlijk was van al dat werk. Ik kon mij volledig ontspannen, wauw wat was dat heerlijk. Ook heerlijk gezwommen en gespeeld in de golven van de Caribische zee. Ik zeg het nog één keer: wat heerlijk!

Na ander half uur chillen op het strand vertrokken we naar het laatste snorkel punt waar ik weer heerlijk kon genieten van de geweldige onderwaterwereld. Minder vissen hier maar het koraal weer weerzinwekkend!

Terug in de duikshop ‘betaalde' ik met het helpen van het schoonmaken van de snorkels en vinnen en het uitruimen van de boot. Ik bedankte Jon (de eigenaar) hartelijk en ging moe maar voldaan naar huis. De volgende keer laat ik het niet zover komen voordat ik een relax dagje neem. Zeven dagen in de week werken is misschien wel efficiënt voor de voortgang van mijn onderzoek maar ik moet ook even aan mijzelf denken.

Hello, my name is Lisan. I'm a emergency responder. May I help you?

Ja, zoals in de titel beschreven moet ik mij voortaan voorstellen aan bewusteloze of gewonde personen die hulp nodig hebben. Na het bekijken van een oer saaie video en het lezen van een EHBO boek (waaruit ik veel herkende van de EHBO cursus uit groep 8), mag ik mij na dag vol praktijk oefeningen een ERF-primary Care (CPR) & Sec Care (1st aid) kenner noemen.

En nu zal je waarschijnlijk jezelf afvragen wat ik nou met een EHBO cursus moet. Logisch, ik ben geen fan van bloed, dode mensen, zieke mensen, gewonde mensen en pijn. Echter om een Resque Diver te worden, de voor mij volgende stap in de weg naar een Dive Master (duik gids), moet je EFR gecertificeerd zijn. Daarnaast vond ik het eigenlijk best interessant en zeker een mooi verrijking aan mijn kennis en kunnen. Het gevoel dat ik iets zou weten wat ik zou moeten doen mocht zich een situatie voor doen geeft mij een goed gevoel, een zeker gevoel.

Het eerste deel van de cursus, het EFR gedeelte bestond uit hardmassage, mond op mond beademing en het gebruik van een AED (hard schok) machine. Ondanks de serieusheid van het onderwerp was het erg leuk om te doen. De pop een hartmassage geven voelde best lekker, al hoop ik het uiteraard nooit te moeten doen op een persoon. Ook gingen we over de handelingen die je moet doen bij serieuze bloedingen, shock en bij eventuele klappen op de zeer kwetsbare ruggengraat en nek.

Na de lunch gingen we aan het tweede deel van de cursus, Secondary Care. Dit bestond uit het aanleggen van verschillende verbanden, het spalken van botbreuken en het checken van een gewond persoon. Dit was ook best leuk echter ook een beetje saai omdat ik verbanden aanleggen niet hoef te leren. Over de jaren heb ik genoeg verbanden bij mijzelf aangelegd om te weten hoe dat moet. En het spreek ook een beetje voor zichzelf. Het checken van een gewon persoon was wel nieuw, lekker voelen!

Na het afgaan van alle handelingen speelde we een aantal scenario's na, dat was het leukste. Nu moest je echt alles doen. Het checken van de omgeving, alarmdienst bellen, jezelf voorstellen, controleren of het slachtoffer ademt, beademen en hardmassage geven, zijn hoofd stabiliseren, zijn lichaam controleren en het bloeden stoppen. Alles gesimuleerd natuurlijk maar het was erg leuk om te doen. Ik weet zeker dat als ik morgen tegen een auto ongeluk aanloop dat ik mijzelf een stuk zekerder voel over mijn handelen. Mooimooi.

Ten slotte gingen we nog even over het behandelen van kinderen. En dat vooral met betrekking tot de hardmassage die je bij kinderen maar met één hand moet doen en bij baby's met twee vingers. Nou, dat wil ik al helemaal nooit hoeven doen.

De cursus zat erop en ik voegde mijzelf bij Modesto en Leandro om een beetje te chillen. Na een half uurtje kwam Jon (de eigenaar) naar mij toe met mijn tijdelijke PAD PIC Positive Identification Card en stond het zwart op wit.

Het was een lange en vermoeiende dag. Toen ik om kwart voor zes thuis kwam kookte ik chäs hörnli (lekker snel en makkelijk), ik at mijn bordje leeg en viel voor zevenen in slaap. Om tien uur ging mijn wekker om mijn favoriete tv show te kijken (hierover later meer).

Leuke weetjes en kleine anekdotes over het leven van Lisan, neem het er dus maar van:

• De douche

Ik ben weer twee keer te pakken genomen door het water wat afsluit met shampoo in mijn haar. Ook al heb ik voor mijzelf de regel op gesteld : shampoo in, shampoo uit, vergeet ik dat zo nu en dan. Ik geniet te veel van de koude stralen op mijn hete rug en laat de shampoo even inwerken. Hup, het water is weer uit en daar sta ik dan, poedelnaakt, wachten op water.

• Vreetpartijen

Ik heb een pizza etentje gehad in mijn huis met Modesto en Ivan. Ik had echter maar twee glazen om te drinken en moest dus nog één extra kopen voor de extra gast Ivan (een vriend van Modesto en nu dus ook van mij!) Daarna zijn we met z'n drieën gaan poolen en hebben een biertje gedronken. Het was een gezellige avond.
Een diner gehad met Jessica en Modesto, ik gaf mijn keuken te beschikking, zij kookte. Het was heerlijk. Jessica is een vriendin van Modesto die hier voorheen twee jaar gewoond heeft en nu een aantal dagen op vakantie is in Bocas. Het was fijn om te communiceren met een vrouw.

• Zoveel dingen die ik niet kan

Modesto bouw momenteel aan zijn eigen huis. Ik besloot dus even een kijkje te gaan nemen bij de bouwwerkzaamheden en het is bewonderenswaardig wat die jongen allemaal kan. Een heel huis uit de grond gestampt, hij doet alles zelf (heeft één hulpje). Klimt als een aapje op de balken en timmert als een timmerman. Het houten huis op palen is erg mooi, een traditioneel huis (voor armere mensen). Het ziet er echter goed uit. Ik realiseerde mij hoe weinig ik weet over dingen. Zoals mijn ventilator die kapot gaat, mijn gasfornuis dat kapot gaat, in Nederland zou ik even een nieuwe ventilator kopen en een gas-expert bellen. Hier bel ik Modesto en hij fikst alles even voor mij. In een hand omdraai. Zo handig, ik wou dat ik wat meer wist over zulke dingen.

• TV-tijd

Op CINEMAX wordt er een serie uitgezonden over een boek dat ik zo'n drie jaar geleden gelezen heb. Het gaat over een Lady Detectives Agency in Botswana, geweldig! Elke maandag avond om 10 uur zit ik aan de tv geplakt.

Voortgang van het onderzoek

Mijn onderzoek gaat gestaag verder. Ik heb ondertussen 218 enquêtes verzamelt, nog honderd te gaan. De enquêtes komen nu echt mijn neus uit. Als ik alles resultaten heb wordt het weer leuk en kan ik conclusies trekken, het leuke deel van een enquête. Ik ben nu druk bezig met een aantal interviews voorbereiden met onder andere adventure excursie aanbieders in het dorpje Boquete, een organisatie die de inheemse Naso indianen ondersteunt bij het runnen van eco vriendelijke toeristische activiteiten en met een organisatie die zeer exclusieve tours aanbied in Parque Nacional La Amistad. Ook ben ik bezig met het voorbereiden van mijn bezoek aan Wekso, een eco lodge in Parque Nacional La Amistad. Vanuit hier wil ik gaan observeren wat de mogelijkheden zijn voor adventure activiteiten in de omgeving. Ook wil ik Valle de Talamanca bezoeken, een iets toegankelijker gebied waar eventueel ook adventure activiteiten kunnen worden uitgevoed. Daarnaast zal ik ook een bezoekje moeten afleggen aan de plaats met de geweldige naam San San Pond Sak. Dit is een zeer armoedig dorpje aan de rand van een (naar horen zeggen) een prachtig moerasgebied waar ik ook eventuele excursiemogelijkheden zal onderzoeken. Een leuk vooruitzicht dus!

Het is tijd om naar bed te gaan. Bij jullie is het alweer tijd om langzaam te ontwaken, het is namelijk 7:11 in Nederland. Dus 00.12 in Panama, kinderbedtijd. Het volgende bericht volgt weer zodra ik daadwerkelijk iets te melden heb. Ik hoop snel! Ik hoor uiteraard graag van jullie hoe het jullie vergaat. Het nieuwe schooljaar gaat bijna van start, alle vakanties zitten er zo ongeveer op dus tijd om mij een mailtje te sturen met een update! Overigens, heeft Nederland alweer een regering? Dat ga ik dus morgen even checken op het internet.

Slaap lekker, Lisan